قرآن نعمتی الهی است که به راحتی در دسترس همه ما قرار دارد،این راهنمای کامل بشریت ،انسان را از همه جهات به کمال می رساند،این کتاب نوری است که رسول خدا در میان ما به امانت گذاشته و ما برای اینکه به اوج قله خلیفه اللهی برسیم باید از دستورالعمل های کامل و جامع آن استفاده کنیم،

این روزها در همه ابعاد زندگی اجتماعی مراجعه به متخصص یک امر رایج و در بسیاری از موارد به امری ضروری تبدیل شده است،وقتی ما برای یک امر بسیار کوچک و شاید هم روزمره از کارشناس و کسی که تجربه بیشتری از ما دارد سوال می کنیم برای امر مهمی مانند فهمدین درست یا بهتر آیات قرآن که دستور العمل زندگی ماست  لازم است که به سراغ متخصص و فردی آگاه برویم،هر فرد عاقل و حق جو این مسئله مهم را براحتی می پذیرد زیرا قرآن دریایی از مفاهیم و معرفت است و برای پی بردن به عمق این معانی باید از سطح بالایی از علم و در جایگاهی بالایی در معارف و مفاهیم دین قرار داشته باشد و هر کسی به سادگی نمی تواند به تحلیل و تفسیر آیات قرآن بپردازد

در خود قرآن نیز به این مطلب بسیار اشاره شده استبرای مثال:

هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الألْبَابِ ﴿۷ آل عمران﴾

او كسي است كه اين كتاب (آسماني) را بر تو نازل كرد، كه قسمتي از آن، آيات «محكم» (صريح و روشن) است، كه اساس اين كتاب مي‏باشد؛ (و هر گونه پيچيدگي در آيات ديگر، با مراجعه به اينها، بر طرف مي‏گردد). و قسمتي از آن، «متشابه» است ( آياتي كه به خاطر بالا بودن سطح مطلب و جهات ديگر، در نگاه اول، احتمالات مختلفي در آن مي‏رود؛ ولي با توجه به آيات محكم، تفسير آنها آشكار مي‏گردد). اما آنها كه در قلوبشان انحراف است، به دنبال متشابهات اند، تا فتنه‏انگيزي كنند (و مردم را گمراه سازند)، و تفسير (نادرستي) براي آن مي‏طلبند؛ در حالي كه تفسير آنها را، جز خدا و راسخان در علم، نمي‏دانند. (آنها كه به دنبال فهم و درك اسرار همه آيات قرآن در پرتو علم و دانش الهي) مي‏گويند: «ما به همه آن ايمان آورديم، همه از طرف پروردگار ماست.» و جز صاحبان عقل، متذكر نمي‏شوند (و اين حقيقت را درك نمي‏كنند). (۷ آل عمران)

با توجه به آیه فوق در قرآن ،آیات به دو دسته "محکم" و "متشابه" تقسیم می شوند،و شناخت این آیات و تفسیر آنها با استفاده از یکدیگر کار هر کسی نیست،آیات محکم آیاتی هستند که صریح و روشن بیان شده اند و برای درک مفاهیم آیات متشابه که در آنها احتمالات مختلفی و جود دارد باید از آنها کمک گرفت.

در ادامه این آیه به افرادی اشاره شده است که به دلیل انحرافاتی که دارند می خواهند با استفاده از آیات متشابه فتنه انگیزی کرده و مردم را گمراه کنند و به دنبال تقسیر های گمراه کننده و نادرست برای آیات قرآن هستند..

جا دارد در جواب این افراد این بیت حافظ را بگوییم:

هزار نکته باریکتر ز مو اینجاست     نه هر که سر بتراشد قلندری داند

 ....اما تفسیر آیات را جز خدا و راسخان نمی دانند،راسخان کسانی هستند که می گویند ما به همه آیات ایمان داریم و همه از سوی پروردگار است،این راسخون همان عالمان و دانشمندان دین هستند که ما برای فهم بهتر آیات به آنها مراجعه می کنیم

بوی بهبود ز اوضاع جهان می شنوم          شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد

ضمن تبریک این عید بزرگ به همه عاشقان ولایت تصمیم گرفتم در مورد آیه ای بنویسم که بسیاری از مفسران مصداق آن را حکومت جهانی حضرت ولی عصر(عج) بیان کرده اند:

در سوره مبارک نور داریم:

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ ﴿۵۵﴾                                               

خداوند به كساني كه از شما ايمان آورده‏اند و اعمال صالح انجام داده‏اند وعده مي‏دهد كه آنها را قطعا خليفه روي زمين خواهد كرد، همانگونه كه پيشينيان را خلافت روي زمين بخشيد. و دين و آئيني را كه براي آنها پسنديده پا بر جا و ريشه دار خواهد ساخت و خوف و ترس آنها را به امنيت و آرامش مبدل مي‏كند، آنچنانكه تنها مرا مي‏پرستند و چيزي را براي من شريك نخواهند ساخت. و كساني كه بعد از آن كافر شوند فاسقند. (۵۵)

شان نزول این آیه به زمان هجرت به مدینه اشاره دارد یعنی وقتی که انصار از مهاجران با آغوش باز پذیرایی کردند،تا اینکه تمامی اعراب بر ضد آنها قیام کردند،تا جایی که همه مسلمانان مجبور به حمل اسلحه با خود بودند و حتی با اسلحه می خوابیدند واین سوال برای آنها پیش آمد که تا چه زمان این وضعیت دشوار ادامه خواهد داشت.اینجا بود که این آیه نازل شد و خداوند به آنها این وعده را داد.

آنچه معلوم است این است که خداوند به کسانی که ایمان آورند . عمل صالح انجام دهند این وعده ها را می دهد:

۱-استخلاف و حکومت روی زمین

۲-نشر آیین حق به صورت اساسی و ریشه دار در همه جا

۳-از میان رفتن تمام اسباب خوف وترس ونا امنی

و نتیجه اش این خواهد شد که در نهایت آزادی خدا را بپرستند و شریکی برایش قائل نشوند وتوحید خالص را در همه جا بگسترانند

خواندن این وعده ها ،حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) را در دلها زنده می کند،هنگامی ما کاملا مححق شدن این وعده را نظاره گر خواهیم بود که صاحب الزمان از پشت ابرهای غیبت مانند خورشیدی تجلی نماییند...به امید ظهورش

مطلب امروز در مورد آیه ای است که شآن نزول آن مربوط به بنی اسرایل است اما مفسران برای آن مصداقی در عصر امروز ذکر کرده اند:

وَإِذْ نَجَّيْنَاكُم مِّنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوَءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءكُمْ وَفِي ذَلِكُم بَلاءٌ مِّن رَّبِّكُمْ عَظِيمٌ ﴿بقره۴۹﴾

و (نيز به خاطر بياوريد) آنزمان كه شما را از چنگال فرعونيان رهائي بخشيديم كه همواره شما را به شديدترين وجهي آزار مي‏دادند: پسران شما را سر مي‏بريدند و زنان شما را (براي كنيزي) زنده نگه مي‏داشتند و در اين، آزمايش سختي از طرف پروردگار براي شما بود. (۴۹بقره)

این آیه در مورد ظلم هایی است که فرعون به بنی اسرائیل،پسران را سر می بریدند و زنان را برای کنیزی زنده نگه می داشند،واین آزمایش سختی بود که خداوند برای آنها تعیین کرده بود.

...اما در دنیای امروز این آیه شاید مصداق همان جنگ نرمی باشد که دشمن از راههای گوناگون وارد می شود،وبا ترفندهای مختلف وشست و شو دادن افکار جوانان ،روح مردانگی و غیرت را در پسران از بین می برد(  يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءكُمْ ) و زنان را به اسارت شیطان در می آورد(وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءكُمْ)،چیزی که ما امروز شاهد آن هستیم و در انتهای آیه گفته شده  که این آزمایشی از سوی خداوند است ،شاید یکی از مصداق های این آیه همان فتنه بد حجابی باشد ومردانی که عفت و پاکدامنی زنانشان اهمیتی برایشان ندارد،یعنی این زنان در واقع با بی حجابی خود نشان می دهند که برده ومطیع شیطان هستند و مانند عروسک،خیمه شب بازی شده  اند که شیطان هر طور که بخواهد آنها را کارگردانی می کند و در مقابل مردانی وجود دارند که روح مردانگی در آنها کشته شده است و مردی که در وجودش روح مردانگی نباشد گویا مرده ایی متحرک است.

کلمه "بلا"در این آیه به معنای امتحان است،واین فتنه بد حجابی هم امتحانی است از سوی خداوند برای مومنان وآنها باید در بین این فتنه ها نیز ایمان خود را حفظ کنند.  

امروز قصد دارم یکی از آیات اعجاز انگیز قرآن را بیان کنم ،همه می دانیم قرآن کتابی است که سراسر معجزه و شگفتی است،بسیلری از مسائلی  که قرن ها بعد ازنزول قرآن با پیشرفت علم اثبات شده ،می توانیم با کمی تامل در آیات قرآن به آنها پی ببریم،واین نشانه حقانیت قرآن  است ودانستن این نکات ایمان ما را به پروردگار سازنده گیتی بیشتر می کند،زیرا با اندیشیدن به عظمت مخلوق می توانیم به حکمت و بزرگی خالق پی ببریم.

و یکی از این آیات ،این آیه شریف است:

خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ﴿لقمان۱۰﴾

آسمانها را بى‏هيچ ستونى كه آن را ببينيد خلق كرد و در زمين كوههاى استوار بيفكند تا [مبادا زمين] شما را بجنباند و در آن از هر گونه جنبنده‏اى پراكنده گردانيد و از آسمان آبى فرو فرستاديم و از هر نوع [گياه] نيكو در آن رويانيديم (۱۰لقمان)

می بینیم که خدای دانا چگونه با ظرافت وهنرمندانه،در باره ستون هایی نامرئی سخن میگوید،با کمی دقت در می یابیم که منظور از این ستون ها همان جاذبه زمین است..

آری، کتاب اسراری که در اختیار همه ماست،در بسیاری از آیات به شگفتی هایی اشاره میکند که قرن ها بعد از نزولش کشف شده اند،انسان های  با بصیرت و معرفت با خواندن این آیات ایمانشان مضاعف می شود،به همین دلیل است که گفته می شود هنگام قرآن خواندن به مفهوم آن نیز دقت کنید تا اگر اهل بصیرت باشید درهایی از معرفت به روی شما باز شوند،به قول حافظ:

آن کس است اهل بشارت که اشارت داند

                                  نکته ها  هست بسی محرم اسرار کجاست

شاه شمشاد قدان خسرو شیرین دهنان  

                   که به مژگان شکند قلب همه صف شکنان

..ای خدای عزیز وحکیم...ای برگزیننده محمد(ص)،تو را می ستایم که چنین هنرمندانه برترین مخلوق را برگزیدی...آری،خالق چنین مخلوقی بی شک شایسته ستایش است..مخلوقی در اوج کمالات...در اوج رحمت و کرامت...بیشتر که می اندیشم،می بینم که نسبت دادن صفت مصطفی(ص) به چنین مخلوقی بی سبب نیست...می دانم خدایی دارم که دانای همه چیز است،او به همه صفات  و برتری های بنده اش محمد(ص) آگاه بوده است پس او از هر جهت شایسته بوده که خدای متعال او را به رسالت برگزیده است..

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلاَ تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ ﴿۱۱۹بقره﴾

ما تو را بحق فرستاديم تا بشارتگر و بيم‏دهنده باشى و [لى] درباره دوزخيان از تو پرسشى نخواهد شد (۱۱۹ بقره)

آه خدایا چقدر حقیرم در برابر عشق بازی تو با بنده ات محمد(ص) .... آنگاه که او را حبیب خود بر می گزینی و اطاعت از او را اطاعت از خود اعلام می کنی...

قُلْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الْكَافِرِينَ ﴿۳۲ آل عمران﴾

بگو خدا و پيامبر [او] را اطاعت كنيد پس اگر رويگردان شدند قطعا خداوند كافران را دوست ندارد (۳۲آل عمران)

خدای من...از تو به خاطر همه نعمت هایت و به سبب منتی که بر ما نهادی و رحمتت،محمد(ص)،را برای مافرستادی تا از جهل و غفلت نجاتمان دهی، و بشارت دهنده و انذاردهنده مهربانت را مونس قلب هایمان کنی،سپاس گذارم..می دانم شکر و سپاسم در برابر دریای کرامتت ناچیز است ومنت نهادن تو بر ما بی دلیل نیست :

لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ ﴿۱۶۴ آل عمران﴾

به يقين خدا بر مؤمنان منت نهاد [كه] پيامبرى از خودشان در ميان آنان برانگيخت تا آيات خود را بر ايشان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت به آنان بياموزد قطعا پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند ( آل عمران ۱۶۴)

خدایا..پیامبر مهربانت بال های رحمتش را بر آسمان تیره قلب ها گشود،تبعیض و برتر ی های نژادی را از بین برد،زنده به گور کردن را ریشه کن کرد،افکار خرافی را از میان برداشت و همه بت هارا در هم شکست.اما حالا پس از قرن ها،قلب های غم گرفته و تاریکمان دوباره زنگار غفلت گرفته است...او زنده به گور کردن را از میان برد،اما امروز صدای فطرت های پاک و خداجویی به گوش می رسد که زنده به گور می شوند..دوباره در دریای خرافات سرگرم هیچ و پوچییم و از پول،خانه،خانواده برای خود بت هایی ساخته اییم که حجابی شده بین ما و پروردگارمان.

خدایا خواهشی از تو دارم بار دیگر بر ما منت گذار و  این بار منجی عالم بشریت و قائم آل محمد(ص) را برای یاریمان بفرست (آمین یا رب العالمین)

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ ﴿ انبیا ۱۰۵﴾

و در حقيقت در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهند برد (۱۰۵ انبیا)

در پایان سخن من با شما دوستان خوبم همان بیت حافظ است:

چو پیر سالک عشقت به می حواله کند       بنوش و منتظر رحمت خدا می باش

                          

                                              عید همگی مبارک

همه ما احادیث بسیاری در مورد پرهیزگاران و تقوا پیشگان شنیده ایم،برای مثال چند حدیث اینجا می آورم:

 قال رسول الله صلى الله عليه و آله :

مَن رُزِقَ تُقىً فَقَد رُزِقَ خَيرَ الدُّنيا وَالخِرَةِ؛

هر كس تقوا روزى اش شود، خير دنيا و آخرت روزى او شده است.

كنزالعمال، ج13، ص 151، ح36472

قال امام على عليه السلام :

اِنَّ التَّقوى مُنتَهى رِضَى اللّه مِن عِبادِهِ وَحاجَتُهُ مِن خَلقِهِ فَاتَّقُوا اللّه الَّذى اِن اَسرَرتُم عَلِمَهُ وَاِن اَعلَنتُم كَتَبَهُ؛

نهايت خشنودى خداوند از بندگانش و خواسته او از آفريدگانش تقواست، پس تقوا از خداوندى بكنيد كه اگر پنهان كنيد مى داند و اگر آشكار سازيد مى نويسد.

كنزالعمال، ج10، ص143، ح28731

قال امام على عليه السلام :

لَو اَنَّ السَّماواتِ وَالرضَ كانَتا عَلى عَبدٍ رَتقا ثُمَّ اتَّقَى اللّه لَجَعَلَ اللّه لَهُ مِنها مَخرَجا وَرَزَقَهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ؛

اگر آسمان ها و زمين راه را بر بنده اى ببندند و او تقواى الهى پيشه كند، خداوند حتما راه گشايشى براى او فراهم خواهد كرد و از جايى كه گمان ندارد روزى اش خواهد داد.

نهج البلاغه، خطبه 184

حال که دانسته ایم تقوای اللهی چه ارزشی دارد،خوب است که ویژگی های پرهیزگاران رابدانیم،برای اینکه بدانیم چقدر از این صفات ارزشمند برخوردارییم بهتر است خود را  با معیارهایی که قرآن فرموده بسنجیم.

در آیه ۱۵تا۱۷ سوره مبارک آل عمران خداوند به وصف پرهیزگاران پرداخته

 در آیه ۱۵ ابتدا نعمت ها و پاداشی که برای اهل تقوا مهیا شده ذکر شده است:

 قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍ مِّن ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ﴿۱۵﴾

 بگو آيا شما را به بهتر از اينها خبر دهم براى كسانى كه تقوا پيشه كرده‏اند نزد پروردگارشان باغهايى است كه از زير [درختان] آنها نهرها روان است در آن جاودانه بمانند و همسرانى پاكيزه و [نيز] خشنودى خدا [را دارند] و خداوند به [امور] بندگان [خود] بيناست (۱۵)

 واما در آیه ۱۶ و۱۷ وصف پرهیزگاران آمده است:

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿۱۶﴾

همان كسانى كه مى‏گويند پروردگارا ما ايمان آورديم پس گناهان ما را بر ما ببخش و ما را از عذاب آتش نگاه دار (۱۶)

در آیه فوق یکی از صفات پرهیزگاران آمده است وآن این است که آنها به خدا ایمان دارند ودر برابر اعمال خود احساس مسئولیت می کنند،از گناه کردن می ترسند و از خداوند طلب آمرزش میکنند.

الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالأَسْحَارِ ﴿۱۷﴾

[اينانند] شكيبايان و راستگويان و فرمانبرداران و انفاق‏كنندگان و آمرزش‏خواهان در سحرگاهان (۱۷)

همانطور که میدانید ایجاز یکی از ویژگیهای لفظی و  اعجازانگیز قرآن است،ودر آیه۱۷ نیز این ایجاز را مشاهده می کنیم و خداوند بسیار زیبا و در کوتاهترین صورت این ۵ ویژگی برای اهل تقوا  بیان کرده که عبارتند از:

۱-الصَّابِرِينَ(شكيبايان):یعنی کسانی که استقامت می ورزند و در مقابل گرفتاریها ایستادگی می کنند.

۲-الصَّادِقِينَ(راستگويان): کسانی که راستگو و درستکارند از دروغ وتقلب و خیانت دوری می کنند.

۳-الْقَانِتِينَ( فرمانبرداران ):در مقابل خدا فروتنی می کنند.

۴-الْمُنفِقِينَ(انفاق‏كنندگان):از مال و جان خود در راه خدا انفاق می کنند.

۵-الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالأَسْحَارِ(آمرزش‏خواهان در سحرگاهان ):در هنگام سحر و آخرشب هنگامی که همه در خوابند و آرامش حاکم است،به یاد خدا برمی خیزند و از خدا طلب آمرزش می کنند.

خوب و سنجیده سخن گفتن یکی از مهارتهایی است که هر انسان برای بهتر شدن روابطش با دیگران باید آن را بخوبی فرا گیرد..اگر خوب سخن گوییم ،می توانیم تاثیر گذار باشیم..می توانیم رابطه بهتر ومفید تری با دیگران برقرار کنیم وهنگامی که رابطه مفید وسازنده ای ایجاد شود به راحتی می توانیم دیگران را برای رسیدن به اهداف مطلوب ومتعالی با خود همراه کنیم،برای مثال در مسئله امر به معروف،باید مهارت سخن گفتن داشته باشیم تا فرد مورد نظر را در انجام کار نیکو با خود همراه کنیم

خداوند مهربان در قرآن به ما سخن گفتن در هر شرایطی را آموخته است،واگر کسی بخواهد که سخنش مورد قبول و تمجید دیگران قرار گیرد سزاوار است که همانگونه که خدا فرموده سخن به زبان آورد،هنگامیکه سخن گفتن ما مطابق دستورات قرآن باشد بی شک مورد تایید پروردگار نیز هست...چکیده بحث من این بیت لسان الغیب است:

دلنشین شد سخنم تا تو قبولش کردی     آری آری سخن عشق نشانی دارد

همانطور که گفتم قرآن برای هر شرایط و در مقابل هر فردی بسته جایگاهش،نحوه سخن گفتن را به ما آموخته و اگر بخواهیم که به کمال برسیم یکی از ملزوماتش رعایت همین آنوزه های قرآنی است

در اینجا من به تفکیک آیه هایی که در مورد سخن گفتن است بیان می کنم:

۱- سخن گفتن با مردم:

سوره بقره:

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاَّ قَلِيلًا مِّنكُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ ﴿۸۳﴾

و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد و با مردم [به زبان] خوش سخن بگوييد و نماز را به پا داريد و زكات را بدهيد آنگاه جز اندكى از شما [همگى] به حالت اعراض روى برتافتيد (۸۳)

در این آیه گفته شده با همه مردم خوب سخن بگوییم،یعنی لازمه خوب سخن گفتنمان نباید شریعت فرد باشد مثلا، با فرد مسیحی همانطور صحبت کنیم که با مسلمان سخن می گوییم،گفته نشده با مشرکان خوب صحبت نکنید و با مومنان به خوبی سخن گویید،بلکه با همه افراد بایستی خوب سخن گفت.

۲- سخن گفتن با والدین:

سوره اسراء:

وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُل لَّهُمَآ أُفٍّ وَلاَ تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا ﴿۲۳﴾

و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر [خود] احسان كنيد اگر يكى از آن دو يا هر دو در كنار تو به سالخوردگى رسيدند به آنها [حتى] اوف مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخنى شايسته بگوى (۲۳)

خداوند فرموده با والدین خود کریمانه سخن گویید،واژه کریم یعنی بخشنده ای که بی منت می بخشند در اینجا که صفت کریمانه برای سخن گفتن آمده یعنی با آنها با تمام مهر ومحبت که می توانیم ابراز کنیم سخن بگوییم وکمال شایستگی را در سخن گفتن با آنها به جای آوریم بدون اینکه کوچکترین منتی در سخن گفتنمان باشد.

۳- سخن گفتن با منافقان:

سوره نساء:

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا ﴿۶۳﴾

اينان همان كسانند كه خدا مى‏داند چه در دل دارند پس از آنان روى برتاب و[لى] پندشان ده و با آنها سخنى رسا كه در دلشان [مؤثر] افتد بگوى (۶۳)

این آیه در وصف منافقان است ودر آن به رسول خدا دستور داده شده که ازمنافقان روی برتابد ولی در عین حال با سخنی رسا آنها را در مورد نتیجه اعمالشان انذار دهد،سخنی که بر دلهایشان تاثیر بگذارد.پس با منافقان باید بلیغ ورسا سخن گفت تا سخنمان موثر باشد.

۴- سخن گفتن با مستمندان:

سوره اسراء:

وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاء رَحْمَةٍ مِّن رَّبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُل لَّهُمْ قَوْلًا مَّيْسُورًا ﴿۲۸﴾

و اگر به اميد رحمتى كه از پروردگارت جوياى آنى از ايشان روى مى‏گردانى پس با آنان سخنى نرم بگوى (۲۸)

در این آیه گفته شده که با مستمدان با گفتار نرم وآمیخته با لطف سخن گوییم...نرم سخن گفتن یعنی بدور از پرخاش و عصبانیت و بخاطر اینکه او مستمند است به خود اجازه ندهیم با تندی با او سخن گوییم.

۵-سخن گفتن با یتیمان:

سوره نساء:

وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاء أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُواْ لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوفًا ﴿۵﴾

و اموال خود را كه خداوند آن را وسيله قوام [زندگى] شما قرار داده به سفيهان مدهيد و[لى] از [عوايد] آن به ايشان بخورانيد و آنان را پوشاك دهيد و با آنان سخنى پسنديده بگوييد (۵)

آِیه در مورد دادن مال به یتیم است که هنوز به سن بلوغ نرسیده و اموالش را تا زمان رسیدن به بلوغ نباید در اختیارش قرار داد و تا زمانی که بالغ شوند باید با آنها پسندیده سخن گفت تا از لحاظ روانی برای مدیریت زندگی و استفاده بهینه از اموال خود آماده شوند.

۶- سخن گفتن زنان با مردان نا محرم:

سوره احزاب:

يَا نِسَاء النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِّنَ النِّسَاء إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا ﴿۳۲﴾

اى همسران پيامبر شما مانند هيچ يك از زنان [ديگر] نيستيد اگر سر پروا داريد پس به ناز سخن مگوييد تا آنكه در دلش بيمارى است طمع ورزد و گفتارى شايسته گوييد (۳۲)

از ترجمه آیه پیداست که به زنان سفارش شده تا در نحوه سخن گفتنشان دقت کنند و آنطور که شایسته است سخن گویند تا افراد مریض طمع نورزند.

۷-سخن گفتن در امر خواستگاری از زنان:

سوره بقره:

وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاء أَوْ أَكْنَنتُمْ فِي أَنفُسِكُمْ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِن لاَّ تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلاَّ أَن تَقُولُواْ قَوْلًا مَّعْرُوفًا وَلاَ تَعْزِمُواْ عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّىَ يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۲۳۵﴾

و در باره آنچه شما به طور سربسته از آنان [در عده وفات] خواستگارى كرده يا [آن را] در دل پوشيده داشته‏ايد بر شما گناهى نيست‏خدا مى‏دانست كه [شما] به زودى به ياد آنان خواهيد افتاد ولى با آنان قول و قرار پنهانى مگذاريد مگر آنكه سخنى پسنديده بگوييد و به عقد زناشويى تصميم مگيريد تا زمان مقرر به سرآيد و بدانيد كه خداوند آنچه را در دل داريد مى‏داند پس از [مخالفت] او بترسيد و بدانيد كه خداوند آمرزنده و بردبار است (۲۳۵)

این آیه در مورد خواستگاری کردن از زنانی که در عده وفات هستند، می باشدوفرمان داده شده که با آنان قول و قرار پنهانی نگذارید مگر اینکه سخن پسندیده گویید.

حالیا مصلحت وقت در آن می بینم         که کشم رخت به می خانه و خوش بنشینم

....دور می شوم از گرد وغبار غفلت می روم تا دلم را تکانی بدهم،به گوشه ای از منزلگاه انس تو پناه می آورم به امید بخشش،به امید دیدار...

حال که فکر می کنم می بینم چقدر دلم برایت تنگ شده و همان گونه که فرموده ای اشتیاق بی وصفی دارم برای خلوت با تو.......تو که که عشق جاویدان منی....:

.....إِنَّا إِلَى اللّهِ رَاغِبُونَ ﴿۵۹توبه﴾             ....و ما به خدا مشتاقيم (توبه۵۹)

...می آیم تا همانطور که فرمانم دادی پروانه ای شوم که بر گرد شمع فروزان نماز،عاشقانه به گردش آیم و از آن کمک بگیرم...تا در اوج رغبت و غرق در دریای عشق و عرفان به دیدارت نایل شوم..:

وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِينَ ﴿۴۵ .بقره﴾

از صبر و نماز ياري جوئيد (و با استقامت و كنترل هوسهاي دروني و توجه به پروردگار نيرو بگيريد) و اين كار جز براي خاشعان گران است. ﴿۴۵ .بقره﴾

 الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلاَقُوا رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿۴۶ .بقره﴾

آنها كه ايمان دارند خداي خود را ملاقات مي‏كنند و به سوي او باز مي‏گردند. ﴿۴۶ .بقره﴾

اما...محبوب من..مرا به شرم حضورم ببخش و مانند همیشه

                                  ....مانند روز اول.... با همه عطوفتت مرا در بر بگیر....

مهربانترین مهربانان من...آمده ام برای اعتراف

....اعتراف به سیاهی قلبم

                       ...اعتراف به کوتاهی و تقصیرم      

                                            ...اعتراف به کمی بصیرت وفهمم

...اما خدای من ای ستار العیوب...خودت فرمودی که نزدیکی: 

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي

وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ﴿بقره.۱۸۶﴾

و هنگامي كه بندگان من از تو درباره من سؤ ال كنند بگو من نزديكم!

دعاي دعا كننده را به هنگامي كه مرا مي‏خواند پاسخ مي‏گويم،

 پس آنها بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان بياورند تا راه يابند (و به مقصد برسند). (۱۸۶بقره)

پس صدایم رابشنو:

اگر من سیاهم امید به سپیدی تودارم..می خواهم مرا به رنگ خود کنی،

آری می آیم و به دنبال رنگ تو هستم:

صِبْغَةَ اللّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدونَ ﴿۱۳۸بقره.﴾

رنگ خدائي (بپذيرند،رنگ ايمان و توحيد و اسلام)

و چه رنگي از رنگ خدائي بهتر است ؟

و ما تنها عبادت او را مي‏كنيم. (۱۳۸بقره)

آمده ام  تا سرتاپایم را با نور ایمان رنگین کنی..و بی تردید هیچ رنگی به این زیبایی نیست.

    ای بی نیازم..

آمده ام با قلب نیازمندم....تا یادت را در آن زنده کنم...تا تو نیز به یادم باشی

زیرا در کتابت خواندم که فرمودی:

 فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلاَ تَكْفُرُونِ ﴿بقره.۱۵۲﴾

پس به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم، و شكر مرا گوئيد

 و كفران (در برابر نعمتها) نكنيد. (۱۵۲بقره.)

دلم با این بیت حافظ موافق است وقتی که می گوید:

گرت هواست که معشوق نگسلد پیوند            نگاه دار سر رشته تا نگه دارد

...آری پروردگارم هیچ گاه سر رشته عشق و ایمان به تو را رها نمی کنم و از بخششت نا امید نمی شوم،عاشقت بودم و هستم و خواهم ماند..چگونه از چنین بخشنده ای بگسلم حال آنکه ، کلام زیبایش را خوانده ام که فرموده:

 قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ

إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿۵۳زمر﴾

بگو: اي بندگان من كه بر خود اسراف و ستم كرده‏ايد! از رحمت

 خداوند نوميد نشويد كه خدا همه گناهان را مي‏آمرزد. (زمر۵۳)

...و می دانم که وعده ات حق است:

رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ ﴿۹آل عمران﴾

پروردگارا! تو مردم را، براي روزي كه ترديدي در آن نيست،

جمع خواهي كرد، زيرا خداوند، از وعده خود، تخلف نمي‏كند.  (آل عمران ۹)

                                          التماس دعا از همه

مصداق آیه ای که امروز در مورد آن  می نویسم در جامعه امروز بسیار وجود دارد...به نظر من امر به معروف ونهی از منکر تنها یک امر اجتماعی ساده نیست،بلکه روی بسیاری از جنبه های دیگر نیز تاثیر می گذارد...برای مثال اگر در بازار عده ای به کم فروشی مشغول باشندو کسی آنها را از این کار نهی نکند ادامه این عمل زشتشان نه تنها باعث مفسده اجتماعی می شود بلکه یک نوع فساد اقتصادی را نیز به دنبال دارد...

یا اینکه وقتی یک مقام سیاسی در کشور اقدام به کار نادرستی می کند اگر به او تذکر داده نشود و کارهایش را ادامه دهد پیامدهای ناگواری در همه جوانب به دنبال خواهد داشت..

به طور کلی  اگر کسی را امر به معروف ونهی از منکر می کنید این کارتان نه تنها باعث آگاهی او می شود وبه سود اوست بلکه در واقع برای خودتان هم کاری انجام داده اید...

خداوند در آیه 44 سوره بقره می فرماید:

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ وَأَنتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ ﴿۴۴﴾

آيا مردم را به نيكي (و ايمان به پيامبري كه صفات او آشكارا در تورات آمده) دعوت مي‏كنيد، اما خودتان را فراموش مي‏نمائيد با اينكه شما خودتان كتاب (آسماني) را مي‏خوانيد، آيا هيچ فكر نمي‏كنيد؟ (۴۴)

البته این آیه خطاب به یهودیان است ،برخی ازیهودیان در صدر اسلام کسانی که ایمان آورده و مسلمان شده بودند را تشویق می کردند و به آنها می گفتند که بر ایمان خود پایدار باشند اما خودشان یهودی باقی ماندند چون می ترسیدند با مسلمان شدن منصب ریاست را از دست بدهند اما همانطور که گفتم مصداق آن در این عصر بسیار وجود دارد..

امربه معروف ونهی از منکر کردن لزوماتی هم دارد، که در این آیه به یکی از این لزومات اشاره شده است... یکی از انواع امر به معروف ونهی از منکر "دعوت عملی" است بی شک وقتی فرد ببیند که خود ما به امری که به آن دعوت می کنیم ایمان داریم وآن را انجام می دهیم و از امری که او را نهی می کنیم بیزاریم و هیچ گاه انجام نمی دهیم بیشتر ترغیب می شود تا به سخن ما عمل کند ،  امام علی (ع) فرموده اند:"ای مردم به خدا قسم شما را به هیچ طاعتی تشویق نمی کنم مگر قبلا خودم آن را انجام می دهم و از هیچ کار خلافی باز نمی دارم مگر اینکه پیش از شما از آن دوری جستم"

پس قبل از اینکه فردی را به کاری دعوت کنیم یا از انجام امری بازداریم به خودمان رجوع کنیم ،واز خودمان بپرسیم که به چه میزان خود به آن عمل می کنیم یا اینکه از آن دوری می جوییم.مسلما اگر کسی که امربه معروف ونهی از منکر می شود ببیند که خود ما به حرفی که می زنیم عمل نمی کنیم هیچگاه به ما اعتماد نمی کند.پس قبل از هر کسی اول خود را امر به معروف ونهی از منکر کنیم. 

به نظر من امر به معروف و نهی از منکر کردن در جامعه امروز بسیار کم رنگ شده است وهمین باعث شده که به امری دشوار تبدیل شود، البته لازمه انجام آن یک سری دانش اولیه و مهارت است که هر مسمانی برای انجام آن  باید بداند یکی از این مهارت ها همان دعوت عملی بود که در این آیه به آن اشاره شد وتا وقتی این مهارتها را کسب نکنیم نمی توانیم فردی را امر به معروف ونهی از منکر کنیم..من فکر می کنم یکی از عوامل دیگری که سبب کم رنگ شدن امر به معروف ونهی از منکر شده همین نداشتن مهارت لازم برای انجام آن است.هر مسلمان باید وظیفه خود بداند که این مهارت ها را بدرستی کسب کند تا بتواند این امر مهم را به خوبی انجام دهد.

بحث امر به معروف ونهی از منکر دامنه وسیعی دارد وسوالات زیادی در مورد آن مطرح می شود ...مورد بحث من امروز همان دعوت عملی بود که در این آیه شریف به آن اشاره شد و من در مورد آن نوشتم     

امروز جمعه هست و روز امام زمانه...البته همه روزها متعلق به ولی عصره ولی امروز خاص تره.منم تصمیم گرفتم یه مطلب قرآنی مخصوص امروز بنویسم..

در قرآن کریم،آیات زیادی آمده که طبق نظر مفسران مصداق امام عصر هستند،یا به زمان حکومت و انسان های آن عصر اشاره می کنند.

به بیان و بررسی چند آیه می پردازیم:

آیه ۳ سوره مبارک بقره:

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿۳﴾

آنان كه به غيب ايمان مى‏آورند و نماز را بر پا مى‏دارند و از آنچه به ايشان روزى داده‏ايم انفاق مى‏كنند (۳)

این آیه به مومنانی اشاره می کند که به غیب ایمان دارند(غیب همان زمان ظهور است).. یکی از مصداق های این آیه همان انسانهای مومنی هستندکه در آخر الزمان  زندگی می کنند کسانی که نه پیامبر خدا را از نزدیک دیده اند و نه ائمه را و فقط از روی معجزه ماندگار قرآن و روایات واحادیثی که از پیشینیان به آنها رسیده قلبا ایمان آورده اند...یک حدیث از پیغمبر شنیده ام که در جمع اصحاب فرمودند:خیلی مشتاقم که برادران خود را ببینم،اصحاب گفتند:مگر ما برادران شما نیستیم،پیامبر فرمودند شما یاران من هستید اما برادران من کسانی هستند سالها بعد از وفات من ،ایمان می آورند.(کمال الدين - بحارالانوار ج 51 ص 53)
آیه بعدی:

 وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُواْ الْخَيْرَاتِ أَيْنَ مَا تَكُونُواْ يَأْتِ بِكُمُ اللّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۴۸﴾

 براى هر كسى قبله‏اى است كه وى روى خود را به آن [سوى] مى‏گرداند پس در كارهاى نيك بر يكديگر پيشى گيريد هر كجا كه باشيد خداوند همگى شما را [به سوى خود باز] مى‏آورد در حقيقت‏خدا بر همه چيز تواناست (۱۴۸)

گفته شده منظور از (..بکم)امام زمان و یارانش هستند و این آیه خطاب به آنهاست که فرموده:(در کارهای خیر از یکدیگر پیشی بگیرید)    (غيبت نعماني - بحارالانوار ج 51 ص 58)

ادامه مطلب